Ministroen Kontseiluak, Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioak (MITECO) eskatuta, garraio-sektorearen deskarbonizazioa bultzatzeko eta erregai berriztagarriak sustatzeko Errege Dekretua onartu du azken bilkuran. Errege-dekretu horren bidez, gai horri buruzko hainbat errege-dekretu aldatu dira.
Dekretuak 2023/2413 (EB) Zuzentarauaren (DER III) transposizioa egiten du garraioaren sektoreari dagokionez, eta berotegi-efektuko gasen emisioak murrizteko eta energia berriztagarria sartzeko urteko helburu eta betebeharren zerrenda ezartzen du, errepide bidezko garraiorako, kabotaje-nabigaziorako eta elektrifikatu gabeko trenbide-garraiorako emandako erregaientzat bereiziak, karbono-aztarna minimizatzea sustatzeko.
ERREPIDEKO GARRAIOAREN EMISIOAK % 30 JAISTEA
Errepide bidezko garraiorako erregaiaren kasuan, berotegi-efektuko gasak murrizteko urteko modu-helburuak daude: % 17,6 2030ean eta % 30 2040an. Biodieselarekin eta bioetanolarekin lortutako isuriak aurrezten lagunduko dute, eta horiek beren erregulazioari eutsiko diote. Ingurumen-helburu global horiek bioerregai aurreratuen, biogasaren, hidrogenoaren eta jatorri ez-biologikoko erregaien (RFNBO, ingelesezko sigletan) eta bioalkohol aurreratuen gutxieneko partaidetzarako beste azpihelburu batzuekin osatzen dira, eduki energetikoan neurtuta. Adibidez, bioerregai eta biogas aurreratuek, RFNBOekin batera, erregaiaren % 8ra iritsi behar dute 2030ean, eta % 22ra 2040an.
Helburuak betetzeko malgutasun-mekanismoak ezartzen dira, betiere deskarbonizazioaren antzeko ekarpenik badago; hala, adibidez, industria-sektorean kontsumitutako RFNBO errepide-garraioaren azpihelburu espezifikoan zenbatu ahal izango da. Ez-betetzea arau-hauste oso larritzat hartuko da, Hidrokarburoen Legean xedatutakoaren arabera.
HIRU ERAGILE MOTA MERKATUAN
Arau berriak ezarritako garraioaren deskarbonizazioaren dinamika merkatuko hiru eragile edo subjektu motatan oinarritzen da. Lehenengoak helburuak betetzera behartuta dauden subjektuak dira, kontsumitzaileei energia berriztagarria hornituz, hau da, garraiobide desberdinetarako erregai-hornitzaileak, hala nola petrolio-produktuen handizkako operadoreak eta PGL, errepideko garraioaren kasuan. Horrela, ez da azken erabiltzaileen gaineko helbururik ezartzen, erregai-hornitzaileen gainekoa baizik, eta horrek bermatzen du Europako betebeharrak dituzten beste eragile batzuentzat eskuragarri egotea, hala nola airelineentzat edo ontzi-konpainientzat.
Erregai-hornitzaileen gaineko betebehar horiek ziurtatu behar dute haien produktuek emisioak murrizten dituztela, eta merkatua zabaldu behar dute erregai berriak sartzera, hala nola hidrogenoa edo jatorri berriztagarriko elektrizitatea. Gainera, betebeharra salmenten gainekoa denez zuzenean, ez da helbururik ezarri kontsumo osoaren gainean.
Eragile nagusi horiekin batera, gaitutako subjektuak ere egongo dira -funtsean, RFNBOko ekoizleak eta birkarga-puntuetako operadoreak-, erregai berriztagarrien ziurtagiriak eskatu eta behartutako subjektuei saldu ahal izango dizkietenak, horiek emisioak murrizteko helburuak bete ditzaten. Eta, azkenik, behartuta egongo dira beren instalazioetan kontsumitutako elektrizitateari eta erregaiei buruzko informazioa ematera helburu estatistikoetarako, hala nola tren-azpiegituren administratzaileak.
IRAUNKORTASUN BERME HANDIAGOAK
Arauak RFNBOen eta beste erregai batzuen iraunkortasun-ezaugarriak arautzen ditu, kontsumitzaileei segurtasun handiagoa emateko eta publizitate engainagarriko praktikak prebenitzeko. Ildo horretan, bioetanolari eta biodieselari aplikatzen zaizkien kontrol- eta ziurtapen-sistemak indartzen dira, eta jatorri berriztagarria duten gainerako erregaietara zabaltzen dira.
Halaber, Jasangarritasuna Egiaztatzeko Sistema Nazional berri bat sortzen du, balio-katearen etapa guztiak estaltzen dituena, jatorritik merkaturatu arte, EBk aitortutako borondatezko erregimenek eskaintzen dituztenen trazabilitate-sistema paraleloarekin.
Deskarbonizazio-ahaleginak ikusarazteko, garraioan energia berriztagarriaren bolumen handiena ziurtatzea lortu duten subjektuak aintzatetsiko dira urtero, “trantsizio energetikoan lider” zigilu bereizgarriak emanez.